The Good, the Bad and the Ugly: Why Do We Like Some Birds and Dislike Others?

By Dr Stefan Dorondel, New Europe College

I have always wondered why people like some birds and hate, or at least are indifferent to, others. Some reasons may have to do with the color of the birds and their song.[1] The canary (Serinus canaria domestica) for instance is brightly colored and sings nicely. Other birds such as crows (Corbus frugilegus) are black – the color of death and mourning in all European cultures – and thus remind us of unpleasant things and moments of life. Yet, there are birds which are not particularly colorful nor perform songs which are still carefully protected by people. This is the case of the stork (Ciconia ciconia). A comparison between crows and storks and the way they are treated in Romania would show incredibly differentiated human treatment.

A stork nest in IC Brătianu village (Tulcea County, Romania). 20th of May 2021. Photo by Stefan Dorondel

In the early 1990s, when I was a student in a Transylvanian town, the local Association of Hunters and Fishermen posted an announcement: on certain days in the central parks of the town the hunters were going to shoot the crows. The administration considered that their numbers were way too high and created issues in the town parks. Hunters were paid for each killed bird. Along the same lines, other cities display a similarly negative attitude towards crows. The inhabitants of one of the largest Romanian cities called Timişoara constantly joke about the name of the city. Because the homophony of the Romanian word for crow (cioară) and the termination of the city’s name people would call the city “Timicioara” in order to flag up the high number of crows in the city’s parks. This irony pinpoints negative feelings towards this bird.

Such negative associations have a long history in Romania. For five hundred years the name of this bird was attributed to enslaved Roma people reflecting the despised and marginalized place they occupied (and continue to occupy) in Romanian society.[2] This is the equivalent of the “n” word in English used by Whites until quite recently for Afro-American people. In the Romanian social imagination the crow plays a negative role: it is portrayed as stealing seeds from agricultural fields.[3] Nothing could be worse for an agricultural population. Hence its bad reputation.

Storks are animals that occupy a perfect opposite role in the Romanian imagination. Despite not being particularly beautiful, storks are prized throughout Romania. People take care of their nests and it is no wonder that the first citizen science project unfolded by the Romanian Ornithological Society was the census of storks. There are multiple popular beliefs concerning the stork – all of them positive. These birds are considered to bring good luck to the household where they nest. Their arrival announces spring. Storks are associated with the coming of human babies – “a aduce barza” (brought by the stork in Romanian) is similar to “being born” in Romanian. This association may be due to their migratory behavior and also to the fact that they seem to return to the same nest every year.[4] They are considered almost like members of a family.[5] Albeit a family member that may cause small problems such as dropping small snakes and frogs from their beak when they feed their babies. I remember these stories from my mother who grew up in a village close to the Danube Delta. The small “gifts” they would constantly receive – snakes, frogs, insects – from the winged members of the family living on the roof of the house were not particularly pleasant. Yet no one would have dared to destroy the nests. This situation continues until today. There are many nests, especially in the villages along the Danube (see photo). People enthusiastically attend their census according to the Romanian Ornithological Society. These birds are obviously liked by humans.

Two different birds – neither of them particularly colorful or good singers – yet with such a different place in the social imagination. There must be many explanations for the radically opposite treatment they are subjected to but none linked to esthetics. It is the way these birds were perceived through the centuries, the things they were associated with, which make them be perceived as good or bad rather than their own physical appearances.


[1] See for instance Nancy Jacob, Birders of Africa. History of a Network, New Haven and London, 2016.

[2] See for instance Radu Rosetti, Amintiri. Ce am auzit de la alţi. Din copilarie. Din prima tinereţe [Memoirs. What I have heard from the Others. My Childhood. My Youth]. Humanitas, Bucureşti, 2013 [1925].

[3] Mihai Coman, Bestiarul mitologic românesc [The Romanian Mythological Bestiary], Bucureşti, Editura Fundaţiei Culturale Române, 1996.

[4] For similar beliefs in other cultures see Jean Chevalier and Alan Gheerbrant, Dicţionar de simboluri [Dictionary of Symbols]. Vol. 1 (A-D). Bucureşti, Artemis, 1994 (1969 for the French Edition), p. 181.

[5] Idem, pp. 100-104 for more popular beliefs about storks.

The Art of EnviroCitizen

The EnviroCitizen project has commissioned artworks by Jacek Matysiak. Jacek is a freelance illustrator who specialises in digital illustration with wilderness and nature themes. Our logo and main banner image are both by him. Alongside these, he has produced several other images that will be used to illustrate elements of the project. These are presented below and show a variety of circumstances where people can engage with nature, from bird ringing to just being in nature and enjoying it.

(c) Jacek Matysiak

How birds of the world get their Estonian names

By Dr Elle-Mari Talivee, Under and Tuglas Literature Centre of the Estonian Academy of Sciences

Eestikeelse postituse lugemiseks vajuta siia

In the newly established republic of Estonia in 1918 among immense political and societal reformation arose the idea of naming birds in Estonian. The plan stopped for two years, however, due to the War of Independence. It was not until 1921 when the idea was reborn (the Estonian Ornithological Society was founded then as well!). A committee to develop terminology in Estonian was established and a mere year later, in 1922, they had already published Nomenclator avium Estiae – a landmark work with bird names in Estonian. However, although this booklet gave names to local birds, the naming of foreign birds all over the world is still ongoing even today. In 1991, a special committee for naming birds, the Estonian Bird Names Committee, was established for that purpose.

Meeting of the Bird Naming’s committee in January 2019. From left to right: ornithologist
Olav Renno, Mall Hiiemäe, Liis Keerberg, Eerik Leibak, Elle-Mari Talivee

I have been a member of this committee for ten years now and, based on my experience, I can say that it is a rather exciting challenge. The purpose of this committee is to give each of the 11000 bird species in the world an Estonian name. Two-thirds of them already have them by now – have a look at our database: Estonian names for birds of the world.

Members of the committee have different backgrounds but are all united by an interest in birdwatching. It’s run by Eerik Leibak from The Estonian Fund for Nature, one of the restorers of the Estonian Ornithological Society/BirdLife Estonia in 1991 (when the Estonian Republic was restored). Liis Keerberg is an environmental lawyer and works for the Estonian Fund for Nature. Mihkel Metslaid is an editor of Estonian. Mall Hiiemäe, one of the long-time members, is a folklorist, who has been researching birds in folk religion. I am personally interested in birds in literature. Before the coronavirus pandemic started, BirdLife Estonia held meetings in its office in Karl Ernst von Baer House in Tartu, where we would choose between different names that were proposed earlier by Eerik, argue about how they sounded linguistically, had a look at the photos, compared the names in different languages, and, of course, listened to bird sounds. Since then, we have had to replace the meetings with emails. By the way, translating the names directly from English, German or Spanish is often not a solution, because they are sometimes given by explorers who often drew inspiration from similar local birds in their homeland, while similarities or relations between them are mostly missing.

But why would we need to translate the common names to Estonian? After all, the bird species already have Latin names. Yet, it is not uncommon for the committee to receive requests: for example, there will be a nature documentary on television, and some of the species from Tasmania or a South American jungle would need a name, or an editor of some translated book is sometimes rather surprised to find out that a certain species does not yet have an Estonian name in the database. There must be a chance to reflect everything in the world in one´s mother tongue – this also helps to keep the language alive in the globalising world.

Kuidas linnud omale eestikeelsed nimed saavad

Elle-Mari Talivee, Eesti Teaduste Akadeemia Underi ja Tuglase Kirjanduskeskuse vanemteadur, PhD

Click here to read in English

1918. aastal, kui oli sündinud Eesti Vabariik, alustati muuhulgas ka eestikeelsete linnunimede korrastamisega. Alanud Vabadussõja tõttu tegevus mõneks ajaks katkes, ent sai uue hoo sisse Tartu Ülikooli juurde 1921. aastal loodud eestikeelsete oskussõnade loomise komisjonis. Samal aastal asutati Eesti Ornitoloogiaühing. 1922 ilmus esimene terviklik Eesti lindude nimestik Nomenclator avium Estiae. Kuigi kohalikud linnud põhijoontes siis nimed said, kestab võõramaiste lindude nimetamine siiani. 1991. aastast töötab Eesti Ornitoloogiaühingu juures eraldi ka Eesti linnunimetuste komisjon.

Linnunimetuste komisjoni koosolek 2019. aasta jaanuaris. Vasakult: ornitoloog Olav Renno, Mall Hiiemäe, Liis Keerberg, Eerik Leibak, Elle-Mari Talivee.
Foto: Veljo Volke

Olen nüüd päris mitu aastat olnud selle komisjoni liige ja võin öelda, et see on igati põnev väljakutse. Eesmärgiks on anda maailma 11 000 linnuliigile ametlikud eestikeelsed nimed. Maailma linnunimetuste andmebaasis on eestikeelne nimetus praeguseks olemas umbes kahel kolmandikul tiivulistest.

Kuidas töö käib? Komisjoni on kokku toodud linnuhuvilised erinevatelt elualadelt. Seda juhib kindla käega Eerik Leibak Eestimaa Looduse Fondist, üks ornitoloogiaühingu taastajaid 1991. aastal. Tema valmistab ette ka võimalikud nimevalikud. Liis Keerberg on keskkonnajurist ja töötab samuti Eestimaa Looduse Fondis. Mihkel Metslaid on keeletoimetaja. Komisjoni kauaaegne liige on folklorist Mall Hiiemäe, kes on uurinud linde rahvausundis. Mind ennast aga huvitab väga lindude kujutamine ilukirjanduses. Koroona-eelsel ajal toimusid Tartus ornitoloogiaühingu kontoris Karl Ernst von Baeri majas koosolekud, kus ettevalmistatud nimevariantide vahel valides vaatasime pilte, kuulasime linnuhääli ning vaidlesime nimevariantide keelelise kõla ja sõnatähenduste variatsioonide üle. Nüüd on koosolekud paratamatult e-kirjadesse ümber kolinud.

Milleks sellist tegevust vaja on, võiks küsida, kui kaugetele võõramaa lindudele antud nimesid kasutab keegi võibolla haruharva ja ladinakeelne nimi on ju liigil olemas? Üpris sageli seisab komisjon aga kiire tellimustöö ees: näiteks on telerisse tulemas eestikeelsete subtiitritega loodusfilm, kus näiteks mõned maailma kuklapoole liigid vajavad nime, või küsib mõne ilukirjandusliku tõlke toimetaja ehmunult: kuidas nii, aga andmebaasis ei olegi sel liigil veel nime? Maailm on ju nii avaraks muutunud. Muide, ingliskeelse nime tõlkimisega pääseb haruharva: need on sageli maadeuurija poolt mõnd kodumaa liiki meenutades antud ja ei seostu linnuga muidu kui mõnest välimusega seotud kriteeriumist lähtudes. Muidugi on vaja emakeelset terminoloogiat – see aitab omakorda ju keelt elavana ja kasutuses hoida.

Reading List: Handbook of Citizen Science in Ecology and Conservation

The reading list is an intermittent series of book recommendations from our team. Dr Michalis A. Vasiliades of CYCERE offers the first in this series.

This is the first edition of an academic book from 2020 which provides up-to-date information and guidelines from experienced scientists. It should be of use throughout the whole duration of a citizen science initiative in ecology and conservation. Topics covered range from management (design, implementation, evaluation) to recommendations on decision and policy making. 

Both stakeholders and scientists will benefit from this handbook which will guide them the use of best practice in the creation of a citizen science initiative, which will not only contribute and promote science but also equip participants with knowledge (via considering their motivations, benefits, goals, and constraints) and thus engage a broad audience in citizen science while simultaneously ensuring data quality.

Summary:

Handbook of Citizen Science in Ecology and Conservation is the first practical and comprehensive manual for creating, implementing, or improving natural science research and monitoring projects that involve collaboration between scientists and the general public. As citizen science projects become increasingly common, project leaders are seeking information on concrete best practice for planning and implementing projects —practices that allow them to guide and gauge success, while also ensuring the collection of high-quality data and rewarding experiences for volunteers. In this handbook, citizen science practitioners from around the world and with decades of experience provide step-by-step instructions, insights, and advice. They explore real-world applications through case studies from a variety of citizen science projects. This is the definitive reference guide for anyone interested in starting or improving a citizen science project with ecological or conservation applications, from professors and graduate students to agency staff and non-governmental organizations.

Green Volunteers in the Spotlight

Understanding action for nature through studying citizen scientists and other nature volunteers

By Wessel Ganzevoort, Postdoctoral Researcher at the Centre Connecting Humans and Nature, Institute for Science in Society, Radboud University

Klik hier voor de Nederlandse versie

Considering everything going on in the world right now, we should not forget to celebrate our achievements. This autumn, much-needed glad tidings came my way when I received the news that my PhD thesis has been approved. I have enjoyed working on it immensely, but I readily admit that I am also relieved that it is done. It should come as no surprise that writing a thesis is a lot of work.

(c) Jacek Matysiak

As the title of my thesis (and this blog post) indicates, my work focuses on green volunteers. It reports a series of survey studies among Dutch green volunteers, including biodiversity citizen scientists, conservation volunteers and volunteers involved in policy or education. Since the work I conducted over the past years connects well to the aims of EnviroCitizen, here I want to briefly highlight three main lessons for the project.

The starting point of my research was that literature on biodiversity research and conservation tends to take volunteers’ current and continued involvement as a given. Who these people are, what they do, and why they do so is not commonly investigated. The title of my thesis illustrates my aim to put this dimension front and centre. Not only was I interested in the profile, motivations and experiences of these volunteers, I also wanted to get an idea of how green volunteering relates to volunteers’ broader connection to and action for nature.

I would like to highlight three important take-home messages based on these studies.

Motivations for green volunteer work are incredibly diverse: wanting to make a meaningful contribution to conservation, emotional ties to a landscape, social bonding, and personal learning all play a role. Volunteers also likely have multiple motivations, and key motivations may change over time. However, a main lesson from the data I collected is that the respondents overwhelmingly selected nature-related motivations as those most important to them. Especially a personal connection to nature and the desire to contribute to nature conservation were often highlighted. This pattern was remarkably stable for different types of green volunteer work.

Secondly, if we zoom in on biodiversity citizen science, much discussion on this topic focuses on the data collected by volunteers, and especially the quality of these data. On the one hand, accuracy of observations is definitely important for biodiversity citizen scientists, linked to learning as an important motivation for them[1]. On the other hand, it is important to realise that citizen science for volunteers tends to be about much more than data. Our respondents’ descriptions of their most significant nature experiences highlighted how much they cherished a personal sense of discovery; not necessarily rare or remarkable species, but observations that were new to them. Studies have also shown how biodiversity citizen science can affect one’s personal life, e.g. through adopting different gardening practices[2]. It is therefore important to look at data collected by citizen scientists with a broader perspective than just quality. For instance, have you ever asked (fellow) birders how they perceive the importance of their data, to themselves and to others, and how they think about the responsibly of the organisation to which they submit their data[3]? My thesis suggests these to be highly relevant questions.

Finally, while the above findings suggest great potential of green volunteer work to inspire people and bring them (back) in touch with nature, we must also not be too quick to declare it some sort of universal remedy to the increasing disconnect between humans and nature. Specifically, across our studies we found our respondents to be somewhat older and very highly educated. Volunteers themselves were also concerned about the perceived lack of younger volunteers. If we have the ambition to further build on the potential of citizen science, the question who does not participate, and why not, should be at the forefront of our minds.

Some of the questions raised by my thesis are thus of great relevance to EnviroCitizen as well. After all, the project foregrounds diversity and inclusion in biodiversity citizen science, aims to actively engage youths, and gives us the chance to investigate how participants actually work in the field, and what their connection to nature means to them. Both the aims of EnviroCitizen and a growing body of literature (including my thesis) make one thing clear: if you aim to understand citizen science, then you must understand the citizen scientists.


[1] For more on learning as a motivation for biodiversity citizen science, see Bell et al. (2008). What counts? Volunteers and their organisations in the recording and monitoring of biodiversity. Biodiversity and Conservation, 17, 3443-3454.

[2] Deguines et al. (2020). Assessing the emergence of pro-biodiversity practices in citizen scientists of a backyard butterfly survey. Science of the Total Environment, 716, 136842.

[3] Ellis & Waterton (2004). Environmental citizenship in the making: The participation of volunteer naturalists in UK biological recording and biodiversity policy. Science and Public Policy, 31(2), 95-105.

Groene vrijwilligers in de schijnwerpers

Hoe het onderzoeken van citizen scientists en andere natuurvrijwilligers helpt om te begrijpen waarom mensen in actie komen voor natuur

Door Wessel Ganzevoort, Postdoc Onderzoeker bij het Centre Connecting Humans and Nature, Institute for Science in Society, Radboud Universiteit

Click here to read in English

Gezien alles wat er op dit moment gaande is in de wereld moeten we vooral niet vergeten om ook onze successen te vieren. Deze herfst kreeg ik het mooie nieuws te horen dat mijn proefschrift is goedgekeurd. Ik vond het fantastisch om aan te werken, maar ik geef ook eerlijk toe dat ik blij ben dat het af is. Het zal geen verrassing zijn dat het schrijven van een proefschrift een boel werk is.

(c) Jacek Matysiak

Zoals de titel van mijn proefschrift (en deze blogpost) laten zien, is mijn werk gericht op groene vrijwilligers. In mijn proefschrift rapporteer ik een serie enquête-studies onder Nederlandse groene vrijwilligers, inclusief natuurgerichte citizen scientists (tellers), beheervrijwilligers (herstellers) en vrijwilligers gericht op educatie (vertellers) en beleid. Aangezien het werk wat ik de laatste jaar heb gedaan goed past binnen de doelen van EnviroCitizen, leek dit mij een mooie gelegenheid om kort drie belangrijke lessen voor het project naar voren te brengen.

Het vertrekpunt van mijn onderzoek was de observatie dat de literatuur over onderzoek naar en bescherming van biodiversiteit de neiging heeft om de huidige en toekomstige inzet van vrijwilligers als vanzelfsprekend te beschouwen. Wie deze mensen zijn, wat ze doen en waarom, dat blijft vaak buiten de blik van de onderzoeker. De titel van mijn proefschrift benadrukt mijn doel om deze dimensie naar de voorgrond te brengen. Naast dat ik geïnteresseerd was in het profiel, de motivaties en de ervaringen van deze vrijwilligers, wilde ik ook een idee krijgen van het verband tussen het vrijwilligerswerk van mijn respondenten, en hun meer algemene band met, en actie voor, natuur.

Ik zou graag drie belangrijke zaken willen meegeven op basis van deze studies.

Motivaties voor groen vrijwilligerswerk zijn heel divers: een zinvolle bijdrage leveren aan natuurbescherming, een emotionele band met het landschap, sociale binding en zelf meer leren spelen allemaal een rol. Vrijwilligers hebben vaak ook meerdere motivaties, en de meest belangrijke motivaties kunnen over de tijd veranderen. Maar een belangrijke les uit de data die ik heb verzameld is dat de deelnemers aan mijn onderzoek aangaven dat hoofdzakelijk natuur-gerelateerde motivaties voor hen het meest belangrijk waren. Vooral een persoonlijke band met natuur en de wens om bij te dragen aan natuurbescherming kwamen vaak naar voren. Dit patroon was verassend stabiel voor verschillende typen groen vrijwilligerswerk.

Ten tweede, als we even inzoomen op natuurgerichte citizen science valt op dat de huidige discussie hierover vooral gaat over de data die vrijwilligers verzamelen, en dan vooral de kwaliteit daarvan. Aan de ene kant is de nauwkeurigheid van waarnemingen zeker van belang voor natuurwaarnemers, gekoppeld aan leren als belangrijke motivatie[1]. Aan de andere kant is het belangrijk om ons ervan bewust te zijn dat citizen science voor de vrijwilligers over veel meer gaat dan data. Wanneer wij onze deelnemers vroegen naar hun meest bijzondere natuurervaringen viel het op hoe sterk een persoonlijk gevoel van ontdekking terug kwam; dat hoefde niet perse om zeldzame of bijzondere soorten te gaan, maar vooral waarnemingen die op wat voor manier dan ook nieuw waren voor de waarnemer. Studies laten ook zien hoe natuurgerichte citizen science van invloed kan zijn op iemands leven daarbuiten, bijvoorbeeld door anders te gaan tuinieren[2]. Het is dus belangrijk om met een breder perspectief dan kwaliteit te kijken naar de data verzameld door vrijwillige waarnemers. Heb je een (mede)vogelaar bijvoorbeeld wel eens gevraagd hoe zij aankijken tegen het belang van de data die ze verzamelen, voor henzelf en anderen, en wat zij zien als de verantwoordelijkheden van de organisatie aan wie ze die data doorgeven[3]? Mijn proefschrift laat zien dat dit zeer relevante vragen zijn.

Ten slotte, mijn bevindingen hierboven suggereren een enorme potentie van groen vrijwilligerswerk om mensen te inspireren en (terug) in contact te brengen met natuur. Echter, we moeten ook voorzichtig zijn om groen vrijwilligerswerk niet als een soort wondermiddel te zien om de kloof tussen mens en natuur te dichten. In onze studies viel op dat onze respondenten over het geheel genomen van een relatief hoge leeftijd zijn, en een hoog opleidingsniveau hebben. Vrijwilligers gaven zelf ook aan zich zorgen te maken over een ervaren tekort aan jongere vrijwilligers. Als we de ambitie hebben om het potentieel van citizen science verder te versterken, dan moet we ons sterk bewust zijn van wie er niet meedoet, en waarom niet.

Sommige van de vragen die worden opgeroepen door mijn proefschrift zijn daarmee ook zeer relevant voor EnviroCitizen. Dit project stelt diversiteit en inclusie in natuurgerichte citizen science immers centraal, heeft als doel jongeren actief te betrekken, en geeft ons de kans om te onderzoeken hoe deelnemers in het veld daadwerkelijk aan de slag gaan, en wat hun band met natuur nu precies voor hen betekend. Zowel de doelen van EnviroCitizen als een groeiende hoeveelheid literatuur (waaronder mijn proefschrift) maken een ding duidelijk: als je citizen science wil leren begrijpen, moet je zeker ook begrip hebben voor de citizen scientists.


[1] Voor meer over leren als motivatie voor natuurgerichte citizen science, zie Bell et al. (2008). What counts? Volunteers and their organisations in the recording and monitoring of biodiversity. Biodiversity and Conservation, 17, 3443-3454.

[2] Deguines et al. (2020). Assessing the emergence of pro-biodiversity practices in citizen scientists of a backyard butterfly survey. Science of the Total Environment, 716, 136842.

[3] Ellis & Waterton (2004). Environmental citizenship in the making: The participation of volunteer naturalists in UK biological recording and biodiversity policy. Science and Public Policy, 31(2), 95-105.

En vinterdag i Stavanger

av Endre Harvold Kvangraven, stipendiat i miljøhumaniora, Universitetet i Stavanger

Click here for English

Jeg har kommet til Stavanger for å forske på forholdet mellom mennesker og fugler i nordisk litteratur på 2000-tallet, og en av de første dagene går jeg ut for å kikke på det lokale fuglelivet. Det er tidlig på ettermiddagen, i begynnelsen av januar, med rim på bakken, temperaturen ved eller kanskje like under nullpunktet, men selv om det er grått og overskya er det sol på fjelltoppene på andre sida av fjorden. Langs stien opp bakken mot Ullandhaug er det rikelig med kråker, men ellers er det nokså stille.

A view across Hafrsfjord in the winter with a yellow boathouse in the middle ground and the water frozen in the foreground.
Vinter i Hafrsfjord (c) Endre Harvold Kvangraven (2020)

Gjennom et glissent skogholt flater terrenget ut, hvor turgåere samler seg rundt utkikkspunktet ved tårnet på toppen. Nede i lia har noen tent et bål og skal til å grille, mens barn leker i skogen. Mellom trærne ser jeg Hafrsfjord i det disige ettermiddagslyset, og går ned gjennom Stavanger botaniske hage, med vanlige arter som svarttrost og rødstrupe. Langs fortauet forbi et boligområde teller jeg femten grønnfinker i en bar tretopp, sammen med noen pilfinker og en blåmeis. Ei ringdue flyr forbi, en flokk med stær, ei skjære, og en gråhegre når jeg nærmer meg strandkanten. Ingenting sjeldent eller spesielt, men ikke så aller verst for en mer eller mindre tilfeldig bytur om vinteren, et noenlunde representativt utvalg av hva man kan forvente å se i urbane områder.

Hafrsfjord er nesten dekka av et lag med tynn is, skinnende i nyanser av oransje og lilla mens sola nærmer seg horisonten. En enslig gråmåke står urørlig på et tak ved vannkanten mens jeg fortsett forbi Sverd i fjell, et monument til minne om slaget i Hafrsfjord, som skal ha utspilt seg her i 872. I Møllebukta, innerst i fjorden, har ikke vannet frosset enda, og det er en god del fiskemåker og stokkender, noen kvinender. Noen unger hiver mat til et par knoppsvaner, og en gråhegre, kanskje den samme jeg så tidligere, har slått seg ned på steinene ved enden av brygga. Folk går forbi med hundene sine, eller sitter ved piknikborda nede ved vannet.

A female Velvet Scoter on the water.
Sjøorre (c) Endre Harvold Kvangraven (2021)

Bortenfor brygga dukker ei siland etter fisk, og turen blir straks mer interessant når jeg får øye på en art som er ukjent for meg, noen store, nesten svarte ender, med hvit flekk på hodet. Det er sjøorre, hanner og hunner, minst ti av dem ute i vannet, en art som er regna som sårbar både i Norge og globalt. Om sommeren trekker de opp mot tregrensa og hekker ved fjellsjøer, men om vinteren samles de ved kysten, hvor de dykker etter bløtdyr og krepsdyr. Jeg har ikke sett denne arten før, har rett og slett ikke tilbragt noe særlig tid i områder hvor man vanligvis finner dem, så dette er utvilsomt turens høydepunkt.

Klokka er fire om ettermiddagen, og det blir fort mørkt. Forhåpentligvis får jeg snart utforska noen av de mer bortgjemte fuglelokalitetene i Stavanger og på Jæren.

A winter’s day in Stavanger

by Endre Harvold Kvangraven, PhD researcher in environmental humanities, University of Stavanger

Klikk her til å lese på norsk

I’ve come to Stavanger to study relations between humans and birds in Nordic literature from the 2000s, and on one of my first days I go out to have a look at the local bird life. It’s early January, and the grass is glazed with frost, the temperature hovering at or perhaps just below freezing point. The sky overhead is cloudy and grey, but there’s sunshine on the snow-capped mountains across the fjord. Hooded Crows are perched on the bare birch trees along the path up the hillside to Ullandhaug.

A view across Hafrsfjord in the winter with a yellow boathouse in the middle ground and the water frozen in the foreground.
Hafrsfjord in the winter (c) Endre Harvold Kvangraven (2020)

The terrain levels out towards the top, where walkers gather at the viewpoint by the antenna tower, the surrounding woods a scraggly mixture of native and exotic trees. Most of the visitors seem to have come for view, one group has lit a fire and is preparing for a barbecue, while kids play in the woods. In the dim afternoon light, I catch my first views of Hafrsfjord down below, and descend through Stavanger botanic garden, ticking off common species such as Blackbird and Robin. Past the lawns and hedges of a residential area, I count a flock of fifteen Greenfinches gathered in a treetop, with Tree Sparrows and a Blue Tit mixed in. A Common Wood-Pigeon flies past, a flock of Starlings, a Magpie, and a Grey Heron as I approach the shoreline. Nothing rare or spectacular, but not bad for a more or less random walk in a Norwegian city in winter, a roughly representative sample of what one might expect to see in urban areas.

Hafrsfjord is almost frozen over, a vast icy expanse shining in hues of orange and purple as the sun sinks low in the sky. A lone Herring Gull stands motionless at the edge of a rooftop beside the fjord. Past Sverd i fjell, a monument commemorating the Battle of Hafrsfjord, which is said to have taken place here in the late ninth century, I reach the sheltered Møllebukta, which hasn’t frozen yet. Mew Gulls and Mallards are plentiful, and there are also some Goldeneyes. Kids toss food to a pair of Mute Swans, while a Grey Heron, perhaps the same one I saw earlier, sits hunched among the rocks at the edge of the pier. People continually move past, walking their dogs, or sit chatting by the picnic tables down by the water.

A female Velvet Scoter on the water.
A female Velvet Scoter (c) Endre Harvold Kvangraven (2021)

Beyond the pier, a Red-breasted Merganser is diving for fish, and things get more interesting when I spot a species I’m unfamiliar with, some large dark ducks with white spots on their heads. They’re Velvet Scoters, males and females, at least ten of them, a species listed as vulnerable both nationally and globally. In summer, they breed high above sea level, by lakes near the tree line, but in winter they gather by the coast, where they dive for molluscs and crustaceans. I haven’t seen them before, simply haven’t spent much time in the areas where they’re usually found, so they’re definitely the highlight of the trip, a lifer.

At four in the afternoon, it’s quickly getting dark. Hopefully I’ll soon get to explore some of the more secluded birding hotspots in Stavanger and surrounding Jæren.

Vrouwelijke vogelaars, bestonden die wel?

Door Caspar Beckers, Junior Onderzoeker bij Center Connecting Humans and Nature, Instituut voor Science in Society, Radboud Universiteit

Click here to read in English

Voor veel mensen is de wereld van vogelaars een mannenwereld. Gewapend met hun kijkers gaan ze er voor dag en dauw op uit om vogels te spotten. Maar in dit gezelschap waren vanaf het prille begin wel degelijk vrouwen te vinden, sommigen zelfs met een zeer grote impact op de lokale vogelstudie. Zoals bij de vogelstudiegroep van het Amsterdamse Bos, waarin een vrouw gedurende een groot deel van de 20ste eeuw de hoofdrol speelde.

Bien van Drooge samen met Piet Brander op een bankje in het Amsterdamse Bos. (R. Vlek. (2014). Verhuizing van het Vogelwerkgroep-archief. De Gierzwaluw, 52(4), 12–13.)

Bien van Drooge werd in 1907 geboren in Dordrecht. In haar jeugd genoot ze van de stille, waterrijke omgeving van de stad. Als een van de weinige vrouwen ging zij rechten studeren in Leiden. Ze had echter de pech in de economische crisis van de jaren ’30 af te studeren en kon geen werk vinden als juriste. Het is onduidelijk of dat kwam door de crisis of omdat ze een vrouw was. Na een opleiding tot secretaresse in Amsterdam ging ze werken op Schiphol, waar ze dagelijks (inclusief de zaterdagen!) als een echte Hollander naar toe fietste. Tijdens die fietstochten door het Amsterdamse Bos genoot ze van de natuur en het groen. Pas op 46-jarige leeftijd begon de natuur ook haar hobby te worden, na het zien van een film over het Amsterdamse Bos gepresenteerd door boswachter Piet Brander. Hij was veel bezig met ornithologie en wekte daarmee ook bij Bien de interesse voor vogels.

Piet Brander leert haar beter kijken, maar vooral luisteren naar de verschillende soorten vogels. Enkele jaren later word ze lid van Vrienden van het Amsterdamse Bos. Piet vraagt haar om hulp bij typewerk. Het lukt hem namelijk niet om alle waarnemingen van vogels elk kwartaal uit te werken en te publiceren binnen de (K)NNV.

Dat was geen enkel probleem voor Bien, ze werkt dan al vele jaren als secretaresse van de directie van KLM. De samenwerking tussen Bien en Piet zorgt voor enthousiasme onder Amsterdamse vogelaars en samen richten ze in 1959 de Vogelstudiegroep Amsterdamse Bos op. Piet Brander als voorzitter, Bien van Drooge als secretaris. In die hoedanigheid blijft ze de kwartaalwaarnemingen uitwerken tot 1980. Daarnaast neemt ze ook de redactie van het Mededelingenblad van de KNNV Vogelwerkgroep Amsterdam op zich.

Niet alleen zorgt ze voor een goede redactie van het mededelingenblad en de kwartaalwaarnemingen, ze zorgt er ook voor dat alle waarnemingen en studies netjes bewaard worden. Door haar goede band met Piet krijgt ze de kans om zijn waarnemingen vanaf 1934 uit te werken en te behoeden voor verlies. Zonder Bien zou in 1968 de uitgave van ‘De vogelwereld van het Amsterdamse Bos’, gestoeld op 30 jaar vogelgegevens, misschien nooit het daglicht hebben gezien.

Maar Bien was veel meer dan een zeer nauwkeurige en hardwerkende secretaris. Ze was een echte veldornithologe. Kijken én luisteren kon ze goed. Ze heeft dan ook veel inventarisaties gedaan, niet alleen in het Amsterdamse Bos, ook de parken van Amsterdam werden geïnventariseerd. Zij organiseerde deze inventarisaties. Zelf nam ze het Beatrixpark voor haar rekening. Ze kon zich meten met de beste ornithologen van Amsterdam, ze werkte hard en secuur, ze ging op vogelexcursies door heel Europa en ging zelfs naar de excursies van het 13de Internationale Ornithologische Congres in de Verenigde Staten (gratis met het vliegtuig via de KLM). Desondanks werd ze niet gevraagd om lid te worden van de meer prestigieuze ‘Club van Nederlandsche Vogelkundigen’, al zag ze dat enkele van haar mede-Vogelwerkgroepgenoten daar wel voor werden gevraagd. Ze werd wel erelid van de Vogelwerkgroep Amsterdam en de KNNV.

Zoals zij het vogelen leerde van Piet Brander, zo gaf ze op haar beurt dit weer door aan nieuwe generaties vogelaars. De jonge vogelaars in de dop durfden haar niet met Bien aan te spreken, ze zagen haar als een statige dame en ze werd door hen mejuffrouw Van Drooge genoemd. Ze kreeg veel respect omdat ze iedereen hielp met vogels kijken en luisteren: ze wist elk nestje en interessante plek in het Amsterdamse Bos te vinden en aan te wijzen. Op latere leeftijd terugdenkend aan deze tijd vond ze het bijzonder dat tijdens het vogelen een verscheidenheid aan personen, scholieren, leraren en arbeiders, professoren en psychiaters, conciërges en postbodes, als gelijken met elkaar omgingen.

Bien van Drooge (of Mej. mr. J.H.U. van Drooge zoals ze vaak haar artikelen onderschreef) was een zeer opmerkelijke amateurornithologe die veel heeft betekend voor de vogelstudie in het algemeen en voor die van het Amsterdamse Bos in het bijzonder.

  • Bestuur VWGA. (1984). Bien van Drooge erelid KNNV-Amsterdam. De Gierzwaluw, 22(1), 1–2.
  • R. Vlek. (2006). In memoriam Bien van Drooge (6 januari 1907-8 juli 2006). De Gierzwaluw, 44(2), 18–20.
  • Bestuur. (2006). Herinneringen aan mejuffrouw van Drooge, door jonge vogelaars van toen. De Gierzwaluw, 44(2), 21–22.
  • J.H.U. van Drooge. (2006). Vogelstudie, een heerlijke hobby voor jong en oud. De Gierzwaluw, 44(2), 23–26.
  • R. Vlek. (2014). Archief van de VWGA en rechtsvoorgangers. De Gierzwaluw, 52(4), 14–25.
  • J.H.U. van Drooge. (1982). Herinneringen aan Piet Brander. De Gierzwaluw, 20(4), 121–123.
  • R. Vlek. (1999). In memoriam: Johan J. Frieswijk. De Gierzwaluw, 37(4), 10–16.
  • J.H.U. van Drooge. (1978). In memoriam Dr. Piet Hirschler. Mededelingenblad Vogelwerkgroep Amsterdam, 16(3), 14–14.
  • J.H.U. van Drooge. (1963). Het Amsterdamse Bos in 1962. Het Vogeljaar, 11(2), 46–48.
  • P.W. Brander, & J.H.U. van Drooge. (1962). Steeds rijker wordt het vogelleven in het Amsterdamse Bos. Het Vogeljaar, 10(2), 307–310.
  • J.H.U. van Drooge. (1962). Eén week „vogelen“ in Noord-Amerika. Het Vogeljaar, 10(5), 407–410.
  • P.W. Brander. (1977). Een stukje historie en voorhistorie van de VWG. Mededelingenblad Vogelwerkgroep Amsterdam, 15(1), 17–19.

css.php